Đối với An Giang, địa phương có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, thủy sản và kinh tế cửa khẩu, việc đổi mới hoạt động của HTX càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho thành viên mà còn là tiền đề để xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường trong nước và quốc tế. Những năm qua, với sự quan tâm lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền và sự đồng hành của Liên minh HTX tỉnh, khu vực kinh tế tập thể của An Giang đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều HTX được thành lập mới, từng bước củng cố tổ chức, mở rộng quy mô hoạt động, phát triển các dịch vụ phục vụ thành viên, liên kết với doanh nghiệp để tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Đoàn công tác BCĐ Quốc gia về KTTT thăm và làm việc tại HTX Đường Gỗ Lộ (xã Long Thạnh), đây là một trong những HTX tiêu biểu về mô hình hoạt động kiểu mới
Một số HTX đã mạnh dạn ứng dụng khoa học - công nghệ, cơ giới hóa đồng bộ, sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng, từng bước tham gia vào chuỗi giá trị nông sản. Thực tiễn đã chứng minh, ở đâu HTX hoạt động đúng bản chất, quản trị hiệu quả, gắn kết chặt chẽ với thành viên và thị trường thì ở đó đời sống người dân được nâng lên, sản xuất phát triển ổn định và xây dựng nông thôn mới đạt nhiều kết quả tích cực. HTX ngày càng khẳng định vai trò là cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, giữa sản xuất với thị trường và giữa chính sách của Nhà nước với người dân.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của nhiều HTX vẫn còn bộc lộ những hạn chế. Không ít HTX quy mô nhỏ, năng lực quản trị còn yếu, phương thức điều hành chậm đổi mới, nguồn vốn hạn chế, thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn, khả năng dự báo thị trường còn thấp. Hoạt động chủ yếu vẫn tập trung ở khâu cung ứng đầu vào, trong khi các dịch vụ có giá trị gia tăng cao như chế biến, bảo quản, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử và xúc tiến thị trường chưa được quan tâm đúng mức.
Việc ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và quản trị hiện đại còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số. Những hạn chế trên cho thấy, nếu không quyết liệt đổi mới, HTX sẽ khó thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Vì vậy, điều cần thay đổi trước hết chính là tư duy phát triển. HTX phải chuyển từ tư duy "làm dịch vụ" sang tư duy "kinh doanh và phát triển chuỗi giá trị"; từ sản xuất theo khả năng sang sản xuất theo nhu cầu thị trường; từ hoạt động riêng lẻ sang liên kết hợp tác, cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm.
Đổi mới phương thức hoạt động phải bắt đầu từ đổi mới quản trị. Hội đồng quản trị HTX cần được đào tạo theo hướng chuyên nghiệp, có tư duy kinh tế, năng lực quản trị tài chính, quản trị rủi ro, xây dựng chiến lược phát triển và ứng dụng công nghệ số. Hoạt động của HTX phải bảo đảm công khai, minh bạch, dân chủ và lấy hiệu quả phục vụ thành viên làm mục tiêu xuyên suốt. Mỗi HTX cần xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, phù hợp với lợi thế của địa phương và xu hướng phát triển của thị trường.
Một yêu cầu cấp bách hiện nay là đẩy mạnh chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tập thể. Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng phần mềm quản lý hay bán hàng trực tuyến mà là quá trình đổi mới toàn diện phương thức quản trị và điều hành HTX. Việc áp dụng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, mã QR, quản lý tài chính số, kết nối thương mại điện tử và sử dụng dữ liệu trong quản trị sẽ góp phần giảm chi phí, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây chính là chìa khóa để HTX nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời đại kinh tế số.
Song song với chuyển đổi số là yêu cầu phát triển các chuỗi liên kết bền vững. HTX cần đóng vai trò trung tâm trong việc tổ chức vùng nguyên liệu, hướng dẫn thành viên sản xuất theo quy trình thống nhất, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, ngân hàng, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khoa học - công nghệ phải trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị sản phẩm và hiệu quả sản xuất.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển xanh, HTX cũng cần tiên phong trong áp dụng mô hình nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và sản xuất giảm phát thải. Đây không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là trách nhiệm đối với sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp và cộng đồng. Để quá trình đổi mới đạt hiệu quả, sự hỗ trợ của Nhà nước cần chuyển mạnh từ hỗ trợ trực tiếp sang tạo lập môi trường phát triển thuận lợi. Chính sách cần tập trung vào đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển hạ tầng, xúc tiến thương mại, tiếp cận tín dụng và khuyến khích liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Quan trọng hơn, cần khơi dậy tinh thần tự chủ, tự lực, tự chịu trách nhiệm của mỗi HTX, tránh tâm lý trông chờ, ỷ lại vào các chính sách hỗ trợ.
Trong tiến trình đó, Liên minh HTX tỉnh An Giang tiếp tục giữ vai trò là tổ chức nòng cốt trong việc đại diện, hỗ trợ và đồng hành cùng các HTX. Bằng việc đẩy mạnh tư vấn, đào tạo, kết nối thị trường, hỗ trợ chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và nhân rộng các mô hình HTX hoạt động hiệu quả, Liên minh sẽ góp phần tạo động lực mới cho khu vực kinh tế tập thể phát triển nhanh và bền vững. Đổi mới phương thức hoạt động của HTX là quá trình lâu dài nhưng phải được thực hiện với quyết tâm cao, hành động quyết liệt và lộ trình phù hợp. Chỉ khi mỗi HTX thực sự trở thành tổ chức kinh tế tự chủ, quản trị hiện đại, hoạt động theo cơ chế thị trường, gắn chặt với lợi ích của thành viên và yêu cầu của nền kinh tế hội nhập thì kinh tế tập thể mới phát huy đầy đủ vai trò là một trong những thành phần kinh tế quan trọng của nền kinh tế quốc dân.
Trong giai đoạn phát triển mới, An Giang có đầy đủ điều kiện để xây dựng những HTX kiểu mới năng động, hiệu quả và hội nhập. Đó không chỉ là yêu cầu của thực tiễn mà còn là con đường để nâng cao thu nhập cho người dân, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, phát triển nông thôn bền vững và hiện thực hóa khát vọng đưa kinh tế tập thể trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
